Sód to jeden z pierwiastków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Odpowiada przede wszystkim za gospodarkę wodno-elektrolitową, ale pełni też inne kluczowe funkcje, a zaburzenia jego stężenia mogą przysporzyć poważnych problemów zdrowotnych.
Główne zadania sodu w organizmie
Do najważniejszych ról tego cennego pierwiastka należą:
- Utrzymywanie równowagi osmotycznej w płynach zewnątrzkomórkowych ustroju – reguluje objętość wody w organizmie i chroni przed odwodnieniem,
- Utrzymywanie równowagi kwasowo-zasadowej (wspólnie z potasem i chlorem),
- Przewodzenie impulsów nerwowych – sód jest antagonistą potasu i tworzy różnicę stężeń po obu stronach błony komórkowej, odpowiadając za stan napięcia mięśni gładkich, szkieletowych oraz serca,
- Transport glukozy i aminokwasów przez błony komórkowe,
- Aktywacja amylazy ślinowej – kluczowego enzymu trawiennego w ślinie.
Prawidłowe stężenie sodu w organizmie wynosi 135–145 mmol/l, a za jego stały poziom odpowiada układ renina–angiotensyna–aldosteron (RAA).
Niedobór sodu (hiponatremia)
Dzienne zapotrzebowanie na sód u osób dorosłych waha się w granicach 1200–1500 mg. W dzisiejszych czasach niedobór z samej diety zdarza się rzadko, jednak powszechnie spożywana sól przetworzona jest uboga w minerały – o wiele lepszym wyborem jest naturalna sól kłodawska.
Niski poziom sodu zazwyczaj wynika z zaburzeń zdrowotnych lub stylu życia.
Główne przyczyny niedoboru:
- Przewlekłe biegunki i wymioty,
- Intensywne pocenie się (częste u sportowców, np. maratończyków),
- Zaburzenia czynności nerek,
- Niewydolność serca lub wątroby,
- Niedoczynność nadnerczy,
- Nadużywanie środków przeczyszczających.
Objawy łagodnej hiponatremii:
- Zaburzenia koncentracji i pamięci,
- Utrata apetytu,
- Wzmożone zmęczenie i senność,
- Bóle i zawroty głowy,
- Obniżenie ciśnienia krwi.
Znaczny spadek stężenia sodu (ostra hiponatremia) niesie za sobą ryzyko obrzęku mózgu, drgawek, a w skrajnych przypadkach nawet śmierci.
Wskazówka na ból głowy: Zamiast sięgać po tabletki przeciwbólowe obciążające wątrobę, wypij 2–3 szklanki wody ze szczyptą soli kłodawskiej. Taki zabieg uzupełnia elektrolity i często skutecznie eliminuje ból.
Nadmiar sodu (hipernatremia)
Stan nadmiaru sodu w ustroju określany jest jako hipernatremia.
Ostra hipernatremia
Zazwyczaj wynika z gwałtownej utraty wody (oparzenia, ciężkie odwodnienie). Objawia się nudnościami, drżeniem mięśni, a w ciężkich stanach śpiączką lub udarem mózgu.
Przewlekła hipernatremia
Znacznie częstszy problem wywołany złymi nawykami żywieniowymi. Ze względu na mechanizmy adaptacyjne początkowo przebiega bezobjawowo, lecz z czasem może prowadzić do:
- Nadciśnienia tętniczego,
- Otyłości i insulinooporności,
- Kamicy nerkowej,
- Arytmii serca,
- Osteoporozy,
- Zwiększonego ryzyka udaru mózgu i raka żołądka.
Jak sprawdzić poziom sodu?
Warto monitorować gospodarkę elektrolitową organizmu. Poza standardowymi badaniami laboratoryjnymi z krwi, prostym i bezinwazyjnym rozwiązaniem jest badanie SoCheck, które pozwala ocenić poziom sodu, 20 innych kluczowych pierwiastków, 16 metali ciężkich oraz profil witaminowy i stan metaboliczny tkanek. Wykonasz je w naszym gabinecie.