Potas to jeden z czterech kluczowych elektrolitów w organizmie, obok magnezu, sodu i wapnia. Jest najważniejszym elektrolitem wewnątrzkomórkowym – to dzięki jego prawidłowemu stężeniu możliwe jest m.in. przekaźnictwo impulsów elektrycznych między komórkami, utrzymanie właściwego napięcia na błonach komórkowych oraz prawidłowy skurcz mięśni.
Pierwiastek ten odpowiada również za regulację gospodarki wodnej (objętość i ciśnienie osmotyczne wewnątrz komórek), wspiera równowagę kwasowo-zasadową, uczestniczy w metabolizmie węglowodanów i białek oraz aktywuje liczne enzymy ustrojowe.
Dlaczego prawidłowy poziom potasu jest ważny?
Utrzymanie odpowiedniego stężenia potasu przynosi szereg korzyści zdrowotnych:
- Zmniejsza utratę wapnia wydalanego z moczem,
- Reguluje rytm serca oraz ciśnienie krwi,
- Chroni układ kostny przed rozwojem osteoporozy,
- Obniża ryzyko powstawania kamieni nerkowych.
Niedobór potasu (hipokaliemia)
O hipokaliemii mówimy, gdy stężenie potasu w surowicy spada poniżej 3,5 mmol/l.
Główne objawy niedoboru:
- Bolesne skurcze mięśni,
- Przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
- Problemy z koncentracją i zaburzenia snu,
- Mrowienie oraz drętwienie kończyn,
- Zaparcia i wzdęcia,
- Nierówne bicie serca (arytmia),
- Problemy z oddychaniem,
- Podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.
Przyczyny i czynniki wypłukujące potas:
- Biegunki, wymioty oraz nadmierne wydzielanie potu,
- Intensywny i częsty wysiłek fizyczny,
- Stosowanie leków lub napojów moczopędnych,
- Niektóre antybiotyki oraz choroby nerek,
- Przewlekły stres,
- Niedobór magnezu oraz kwasu foliowego,
- Nadmierna podaż soli w diecie i ubogoodżywcza dieta.
Nadmiar potasu (hiperkaliemia)
Stan, w którym stężenie potasu w surowicy przekracza 5,5 mmol/l, określany jest jako hiperkaliemia.
Typowe symptomy hiperkaliemii:
- Ogólne osłabienie i spadek siły mięśniowej,
- Nudności oraz wymioty,
- Palpitacje serca i bóle w klatce piersiowej,
- Bóle lub skurcze mięśni.
Najlepsze źródła potasu w diecie
Wbrew powszechnej opinii to nie banan jest najbogatszym źródłem tego pierwiastka (100 g banana dostarcza 358 mg potasu, co pokrywa ok. 13,5% dziennego zapotrzebowania).
Produkty o wysokiej zawartości potasu:
- Sucha soja (aż 2100 mg / 100 g),
- Kakao,
- Sucha fasola oraz soczewica,
- Suszone daktyle i morele,
- Pistacje, pestki dyni, wiórki kokosowe,
- Ziemniaki, szpinak, awokado,
- Ryby: dorsz, łosoś.
Polacy spożywają średnio 2617,6 mg potasu dziennie.
Dzienne normy spożycia według WHO
Zapotrzebowanie na potas jest kwestią indywidualną i zależy od wieku, klimatu czy aktywności fizycznej:
- Dorośli: ok. 3500 mg,
- Kobiety w ciąży: ok. 4000 mg,
- Kobiety karmiące piersią: ok. 4400 mg,
- Osoby powyżej 65. roku życia: 4000 mg,
- Dzieci: od 1100 mg do 4000 mg (zależnie od masy ciała, wieku i wzrostu).
Odpowiednia podaż potasu zmniejsza ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu czy choroby niedokrwiennej serca.
Suplementacja i diagnostyka
Najlepiej przyswajalne formy potasu w suplementacji to cytrynian potasu, asparaginian potasu oraz glukonian potasu. Cechują się one wysoką biodostępnością. Wchłanianie potasu ułatwia obecność witaminy B6 oraz magnezu.
Jak sprawdzić poziom potasu?
- Tradycyjna analiza biochemiczna krwi z oznaczeniem elektrolitów w surowicy.
- Nieinwazyjne badanie SoCheck, które wykonasz w naszym gabinecie – ocenia poziom potasu, 20 innych pierwiastków, 7 kluczowych witamin oraz 16 metali ciężkich bezpośrednio na poziomie tkankowym.