Zdrowa dieta kojarzy się z dużą ilością błonnika, jednak w przypadku osób zmagających się z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (IBD) ten schemat może przynieść odwrotny skutek. Nowe badania rzucają światło na to, dlaczego popularny prebiotyk – inulina – bywa dla wrażliwego układu pokarmowego czynnikiem zaostrzającym chorobę.
Praca naukowa opublikowana w Journal of Experimental Medicine przez zespół z Weill Cornell Medicine pod kierownictwem Mohammada Arifuzzamana wykazała, że inulina może nasilać uszkodzenia tkanek u pacjentów ze stanami zapalnymi jelit. Choć powszechnie uznaje się ją za składnik wspierający mikrobiotę, w zmienionym chorobowo środowisku wyzwala kaskadę reakcji immunologicznych zbliżonych do ostrej odpowiedzi alergicznej.
Gdzie występuje inulina?
Ten rodzaj rozpuszczalnego błonnika jest powszechnie dodawany do suplementów diety, funkcjonalnych napojów gazowanych oraz żywności typu „fit”. Naturalnie występuje w wielu produktach:
- Najwyższe stężenie: cykoria, topinambur, karczochy, czosnek, por, cebula oraz szparagi.
- Umiarkowane stężenie: banany oraz produkty zbożowe (pszenica, żyto, jęczmień).
Mechanizm powstawania stanu zapalnego
Badania przedkliniczne oraz analizy próbek pobranych od pacjentów pozwoliły odtworzyć dokładny przebieg reakcji organizmu na inulinę w warunkach zapalnych:
- Przemiany metaboliczne bakterii: Inulina stymuluje wybrane szczepy mikrobioty jelitowej do wzmożonej produkcji kwasów żółciowych.
- Aktywacja komórek odpornościowych: Wysoki poziom kwasów żółciowych pobudza wydzielanie białka IL-33, co bezpośrednio aktywuje wrodzone komórki limfoidalne grupy 2 (ILC2).
- Zaburzenie równowagi ochronnej: Pobudzone komórki ILC2 produkują prozapalną interleukinę 5 (IL-5), jednocześnie przestając wytwarzać amfiregulinę — białko odpowiedzialne za regenerację i ochronę nabłonka jelitowego.
- Napływ eozynofilów: Sygnały zapalne wywołują masowy napływ eozynofilów (granulocytów kwasochłonnych). W warunkach infekcji pasożytniczych mechanizm ten działa obronnie, jednak w IBD prowadzi do nasilenia biegunek, spadku masy ciała i niszczenia śluzówki.
Wnioski terapeutyczne
Analiza próbek tkanek, krwi oraz kału z Jill Roberts Institute for Research in IBD potwierdziła, że u pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit szlak ten jest już aktywny, a dostarczanie inuliny z zewnątrz dolewa oliwy do ognia. Odkrycie to pozwala lepiej zrozumieć indywidualną tolerancję pokarmową chorych i stanowi krok w stronę precyzyjniejszego projektowania diet terapeutycznych.